Hebben onze hersenen glucose nodig?

Er wordt vaak gezegd dat onze hersenen glucose nodig hebben. Het lijkt zelfs alsof het lichaam als het ware glucose reserveert voor de hersenen. In dit artikel wordt beargumenteerd dat insulineresistentie een aanpassing is, die ervoor zorgt dat alle glucose naar de hersenen gaat, terwijl andere organen het met vetten moeten doen. Het paradoxale is echter, dat de hersenen ongevoelig worden voor insuline bij langdurig hoge concentraties. Ai, een aanpassing die schade veroorzaakt. Meestal heeft evolutie voor een betere oplossing gezorgd.

Die oplossing bevat ketonen. Het is niet waar dat onze hersenen het alleen doen op glucose. Ze werken misschien wel beter op ketonen. Ketonen zijn moleculen die in de lever gemaakt worden uit vetten. Cellen door het hele lichaam kunnen ketonen gebruiken als brandstof, inclusief hersencellen. Er zijn wetenschappers die beweren dat ketonen een superieure brandstof zijn voor de hersenen.

Zo zouden ketonen de verhoudingen tussen bepaalde neurotransmitters beïnvloeden. De verhouding tussen GABA en glutamaat, bijvoorbeeld. GABA is de rem, glutamaat het gaspedaal. Reken maar uit wat er gebeurt als die verhouding verstoord is: epilepsie, ADHD, autisme, angststoornissen en migraine, om maar een paar verstoringen in de hersenen te noemen. Voor de duidelijkheid, het meeste bewijs gaat in de richting van een betere rem (GABA) en een minder gevoelig gaspedaal (glutamaat), alhoewel het bewijs niet eenduidig is.

Daarnaast beïnvloeden ketonen ook de werking van mitochondriën, zeg maar de longen van iedere cel. In hersencellen betekent dat een betere signaaloverdracht, een verminderde gevoeligheid voor aanvallen (denk hierbij niet alleen aan epilepsie, maar ook aan onverklaarbare driftbuien, angst- en hoofdpijnaanvallen), en minder celdood (apoptose). Een belangrijke verandering in de werking van mitochondriën is een lagere productie van vrije radicalen, de stoffen die zorgen voor oxidatieve stress.

In dat licht vind ik het gek dat ketose nog steeds gepresenteerd wordt als een uitweg in tijden van hongersnood of tijdens vasten. Het kan toch niet waar zijn dat de noodparachute een zachtere landing geeft? De vraag is, hoe normaal het was tijdens onze evolutie dat we regelmatig gebruik moesten maken van dit systeem. Gegeven de voordelen die ketose met zich mee lijkt te brengen, vermoed ik dat we er vaak gebruik van maakten. Dat er regelmatig tijden waren van weinig glucose in de voeding, en dus ketose. In dat licht begrijp ik inderdaad hoe insulineresistentie een aanpassing kan zijn. Laat de hersenen de glucose maar opmaken, dan hoeven we eventjes geen gebruik te maken van ketogenese.

Advertisements

4 thoughts on “Hebben onze hersenen glucose nodig?

  1. Hallo Esther, mooi toegankelijk geschreven blog! Erg interessant.
    Ik ondervind aan den lijve hoe scherp de scheidslijn is tussen een goede en een verstoorde verhouding van neurotransmitters in je hersenen.
    Misschien heb je al eens opgepikt dat mijn vrouw last heeft van ‘night terror’? Dat is volgens de neuroloog een vorm van epilepsie die erop neerkomt dat tijdens de non-remslaap het diepste deel van de hersenen wakker wordt, terwijl de hogere hersenlagen doorslapen. Een en al paniek op zo’n moment! Dat is wat ik dan ervaar, want mijn vrouw slaapt het volgende moment net zo makkelijk weer verder :-).
    Maar goed, voordat ze paleo/LCHF ging gebruikte ze een licht opiaat (geloof ik) om de ergste paniek wat te dempen. Aanvallen kwamen in die periode geclusterd, volgens het verloop van haar hormooncyclus.
    Ongeveer een maand nadat ze paleo/LCHF is gegaan, in combinatie met toevoeging van RS zijn de aanvallen van ‘night terror’ als sneeuw voor de zon verdwenen. Erg bijzonder! Naar mijn idee dat deze blog van Mr. Heisenbug gedeeltelijk een verklaring hiervoor geeft.
    Maar goed, wat ik nu zo bijzonder vind is dat wij die eerder genoemde scheidslijn die zo duidelijk ervaren,want zodra mijn vrouw “teveel” geraffineerde suikers eet -in dit geval in de vorm van 78% chocola- dan krijgt ze ‘s nachts meteen een aanval van ‘night terror’! We hebben nu drie keer los van elkaar mogen ervaren. Erg bijzonder! (maar nog steeds niet leuk natuurlijk :-)) Ik vermoed nu, gaan we nog proberen, dat wanneer zij de overall hoeveelheid koolhydraten op een dag verlaagt, dat de gevoeligheid voor de suikers in chocola dan ook afneemt. Dat hoop ik tenminste, want mijn vrouw vindt chocola erg lekker 😉

    1. Bedankt voor je reactie. Wat een nare situatie, maar wat fijn dat ze er controle over heeft. Iets soortgelijks wordt regelmatig gerapporteerd over migraine: https://esthernederhof.wordpress.com/2014/08/10/migraine-rookalarm-van-de-hypothalamus-op-hol/
      Ik ben heel benieuwd of ze chocolade kan verdragen als ze verder heel weinig koolhydraten eet. Chocolade lijkt ook een effect op zich te hebben, los van de koolhydraten. Ik heb geen idee hoe dat precies werkt, maar neem aan dat cacao, net als bijvoorbeeld koffie en thee, zorgt voor het vrijkomen van cortisol, die dan weer feed-back geeft aan de hypothalamus, het deel van de hersenen waar migraine ontstaat, en misschien ook ‘night-terror’.

  2. Hallo Esther, we hebben het geprobeerd! Een paar dagen weinig koolhydraten; geen effect, zoals verwacht. Een paar dagen hoog-glycemische koolhydraten in de vorm van bakbananen: geen effect. Twee dagen weinig koolhydraten met een stukje chocolade (79% cacao): tweede dag een aanval! (de details zal ik je besparen 😉
    Wel fijn om te weten waar de oorzaak zeer waarschijnlijk ligt. Maar als ik het goed begrijp zouden koffie en thee ook een dergelijk effect kunnen hebben? Mijn vrouw drinkt overigens 2 kopjes koffie en verder slappe thee.

    1. Chocolade…
      Bij mij kan een kopje espresso een migraineaanval uitlokken. Wijn trouwens ook, vooral rode. Ik geloof thee niet echt. Maar ik kan er wel lichtere hoofdpijn van krijgen. Wat ik merk, is hoe meer uitlokkers ik vermijd, hoe beter ik merk wat uitlokkers zijn.
      Misschien belemmeren al die producten, koffie, chocolade, alcohol, de aanmaak van ketonen, net als insuline?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s