Kraakt graanonderzoek anti-tarwetrend?

graanoogst_Bruegel – Dit is een afbeelding van het schilderij ‘Graanoogst’ van Bruegel. Hierop is mooi te zien hoe hoog oude tarwesoorten waren. –

De NRC kopte gisteren, oké op pagina 3, “Graanonderzoek kraakt anti-tarwetrend“. Analyse van data van de Amerikaanse Nurses Health Study (vrouwen) en de Health Professionals Follow-up Study (mannen) wijst uit dat het eten van volkorengranen beschermt tegen overlijden aan hart-en vaatziekten. Dat is interessant! Maar klopt het ook?

De studie klopt. Daar is geen speld tussen te krijgen. Het is een goed uitgevoerde studie, over een enorm lange tijdsperiode met gigantisch veel deelnemers, gepubliceerd in een toptijdschrift en afkomstig van een topuniversiteit. En de conclusie dat het eten van volkorenproducten beschermt tegen overlijden aan hart- en vaatziekten klopt ook, maar, en daar komt het, je kunt op geen enkele wijze concluderen dat het de anti-tarwetrend kraakt. Hoe zit dat dan? Een paar resultaten. Deelnemers die veel volkorengranen aten, bewogen meer, rookten minder en dronken minder alcohol. Ze aten ook meer groente en fruit, meer noten en peulvruchten, meer onverzadigde vetten, waaronder omega-3 vetzuren, minder geharde vetten en minder zout. Ze aten dus niet alleen meer volkorenproducten, ze leefden ook gezonder. En daar is keurig voor gecorrigeerd, geen speld tussen te krijgen.

De vraag is nu, wat onderzochten ze eigenlijk? Zodra je gaat corrigeren voor van alles en nogwat onderzoek je in feite wat, in dit geval, het effect is van het eten van meer volkorenproducten op het risico op hart- en vaatziekten terwijl alle andere factoren precies gelijk zijn (bewegen, roken, drinken, gezond eten, etc.). Maar wat betekent nu het eten van meer volkorenproducten? Dat je simpelweg meer eet? Eén volkorenboterham meer per dag, terwijl er verder niks anders is? Familiegeschiedenis, gebruik van aspirine, in het verleden een diagnose van hoge bloeddruk, hoog cholesterol of diabetes, BMI, ethniciteit, alles gelijkhoudend. Tja, dan raak ik een beetje de weg kwijt. Want waarom zou je corrigeren voor risicofactoren op overlijden aan hart- en vaatziekten? Als je veronderstelt dat het eten van volkorengranen het cholesterol verlaagt en daarmee het risico op overlijden aan, moet je cholesterol en volkorengranen niet in één model stoppen. Dan moet je mediatie onderzoeken. Kijken of het eten van volkorengranen op moment 1 het cholesterol op moment 2 verlaagt, wat dan vervolgens het risico op overlijden zou kunnen verlagen. Corrigeer nooit voor een mediator!

Maar goed, de deelnemers die meer volkorengranen aten, aten dus minder calorieën. Dus niet alles was gelijk. Hoe zit dat dan? Ze aten meer volkorengranen, over het algemeen gezonder, maar daar werd voor gecorrigeerd, en minder calorieën. Zou het effect dan toe te schrijven zijn aan minder calorieën?

De onderzoekers deden ook nog een aantal zogenaamde substitutieanalyses. Ze rekenden uit of het risico op overlijden aan hart- en vaatziekten veranderde als, in de analyses, 1 portie volkorengranen werd vervangen door geraffineerde granen of door rood vlees. En voilà, het risico werd hoger, maar dat is nog geen koren op de molen van de anti-anti-tarwemaffia. Dat het risico hoger werd bij het eten van geraffineerde granen in plaats van volkorengranen zegt niks over granen an sich. Het laat zien dat minder bewerkte producten gezonder zijn, en dat zal niemand verbazen. Maar hoe zit het met rood vlees? Is dat dan koren op de molen van de anti-anti-tarwemaffia? De meetmethode die is gebruikt, maakt helaas geen onderscheid tussen bewerkt en onbewerkt rood vlees, terwijl dat een wereld van verschil lijkt te maken. Bewerkte vleesproducten, zoals worst, zijn veel vetter en zouter dan onbewerkte vleesproducten, wat ze ook ongezonder maakt. Aangezien vrijwel alle worsten, hamburgers en hotdogs in de categorie ‘rood vlees’ vallen, lijkt mij dit meer een indicatie dat bewerkte producten ongezonder zijn dan onbewerkte producten, niet dat volkorengranen gezonder zijn dan geen granen. De derde substitutieanalyse werd gedaan met aardappels. Geen verschil. Aardappels zijn niet gezonder of ongezonder dan volkorengranen. Oké ze verhogen of verlagen het risico op overlijden aan hart- en vaatziekten niet ten opzichte van volkorengranen, laten we wel correct blijven. Maar ja, aardappels is ook zo’n categorie, gekookte aardappels, gebakken aardappels, aardappelfriet, aardappelchips. Wat zou het grootste aandeel geweest zijn in deze Amerikaanse studie?

Helaas deden de onderzoekers geen vergelijkende analyse met groenten en fruit. Aan de hand van deze studie kunnen we dus niet concluderen of het risico op overlijden aan hart- en vaatziekten hoger of lager is met volkorengranen of met groenten en fruit. Of andere onbewerkte producten. Want daar gaat mijns inziens de huidige anti-tarwetrend over. Onbewerkte producten, en daar kunnen we aan de hand van deze studie niks over concluderen. De onderzoekers denken dat de effecten vooral toe te schrijven zijn aan het feit dat het volkorendeel van de granen veel voedingsvezels bevat, veel vitamine B, vitamine E, magnesium en nog zowat belangrijke stoffen die je vooral in onbewerkte producten vindt. Ze concluderen niet dat geen granen eten ongezonder is dan wel granen eten.

P.S. Deze blog ging toch over psychische aandoeningen? De meeste psychische aandoeningen worden in verband gebracht met chronische laaggradige ontstekingen, wat de groote oorzaak is van hart- en vaatziekten. Vervang voor mijn part hart- en vaatziekten voor psychische aandoeningen en het verhaal blijft hetzelfde. Misschien een leuke tip voor de onderzoekers, hebben ze er meteen een toppublicatie bij!

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s