Wetenschappelijk onderzoek met oogkleppen

Ai. Het zal je maar gezegd worden. Mijn eerste reactie was “Onzin!”. Mijn tweede reactie was er één van twijfel. Mijn derde reactie was genuanceerd: “Overtuigd, ja, oogkleppen, nee”.

Zeg nou zelf, waar zou jij liever geld op inzetten? Op onderzoek waarvan de onderzoeker overtuigd is dat het ergens toe leidt, of op onderzoek waar de onderzoeker niet van overtuigd is? Overtuigd zijn van de juiste richting is heel hard nodig om de motivatie op te kunnen brengen er veel tijd en energie in te steken. Onderzoek doen gaat niet van een leien dakje, en dan heb je doorzettingsvermogen nodig. Doorzetten makkelijker als je ervan overtuigd bent dat het iets bruikbaars op zal leveren, zoal ik ervan overtuigd ben dat gezone voeding bij kan dragen aan een gezonde geest.

De Liwwarders hebben gelijk als ze zeggen dat daar ook een gevaar in schuilt. Soms willen onderzoekers koste wat kost aantonen dat hun hypotheses kloppen. Of dat nou is om financieel gewin of om ego-gerelateerde redenen. We kennen daar allemaal voorbeelden van. Dat is treurig en daar hebben oprecht nieuwsgierige onderzoekers last van. Het is daarom goed om je af te vragen of er tekenen zijn van oprechte nieuwsgierigheid of eerzucht. Dat is moeilijk voor buitenstaanders. Mensen die mij kennen, zullen veel oprechte nieuwsgierigheid herkennen in mij en mijn manier van werken.

Zo ben ik ook met het paleodieet begonnen. Ik werkte een aantal maanden in Tucson, Arizona, aan een evolutionair ontwikkelingspsychologieproject, toen ik in aanraking kwam met het evolutionaire paleodieet. Mijn nieuwsgierige ik wilde dat uitproberen. Ik had nog nooit van mijn leven een dieet gevolgd. Ik had geen overgewicht. Ik had zelfs geen klachten waarvan ik dacht dat het iets met mijn voedingspatroon te maken zou heben. Toch probeerde ik het. Uit nieuwsgierigheid naar wat je dan wel en niet zou moeten eten vanuit evolutionair perspectief.

Tot mijn eigen verbazing merkte ik vrijwel onmiddelijk dat ik minder buikpijn had, een minder opgeblazen gevoel, minder hoofdpijn en meer energie. Dat heeft mij aan het lezen gezet. Ik wilde weten waaróm ik al die veranderingen merkte. Na heel veel gelezen te hebben over voeding ben ik de mogelijkheid gaan overwegen om er onderzoek naar te gaan doen. Pas een jaar daarna heb ik de beslissing genomen daar écht werk van te gaan maken.

Die beslissing kwam niet uit de lucht vallen. De onderzoekslijn waar ik in Tucson aan gewerkt had, leek een dood spoor. Ik heb een artikel kunnen publiceren waarin ik mijn eigen hypothese bevestigde, maar verder onderzoek leek moeilijk. De TRAILS database die ik gebruikte voor dat eerste artikel is uniek in de wereld. Na een lange zoektocht bleek er niet één andere database echt geschikt om te testen of ik mijn eerdere resultaten kon bevestigen. Ja, twee kleinere Groningse onderzoeken, maar die waren te klein om wetenschappelijk verantwoorde uitspraken te kunnen doen (underpowerd). Op dit moment werk ik met een team dat gespecialiseerd is in Bayesiaanse statistiek aan de vraag of mijn eerdere resultaten bevestigd kunnen worden. Bevestigen is cruciaal voordat je waarde kunt hechten aan die resultaten. Ik doe daar aantoonbaar moeite voor en ben openlijk kritisch over mogelijke problemen van wetenschappelijk onderzoek.

Mijn onderzoek naar het paleodieet probeer ik zo goed mogelijk uit te voeren. Zo werk ik samen met onderzoekers die nieuwsgierig zijn, maar niet overtuigd, zoals mijn leidinggevende, hoogleraar Tineke Oldehinkel. Zij bekijkt mijn onderzoeksplannen kritisch. Voordat die plannen uitgevoerd mogen worden, moeten ze getoetst worden door de Medisch Ethische Toetsingscommissie. Zij beoordelen onder andere het onderzoeksdesign en zullen nooit akkoord gaan met onderzoek dat zo vormgegeven is, dat de hypothese wel bevestigd moet worden. De derde en laatste toets van onafhankelijkheid wordt uitgevoerd door (onbekende) collega’s die mijn wetenschappelijke publicaties over dit onderwerp zullen beoordelen. Zover ben ik nog niet, maar reken maar dat ook daar critici tussen zitten!

Met andere woorden, de Liwwarders hebben gelijk dat ik ervan overtuigd ben dat het paleodieet bepaalde gezondheidsvoordelen kan hebben, maar ze onderschatten mijn nieuwsgierigheid en professionaliteit. Wat dat betreft heeft het Friesch Dagblad het beter begrepen. Zij publiceerden een interview waar een nieuwsgierige Esther aan het woord is. Voor de duidelijkheid, de Liwwarder heb ik nooit gesproken. Het zal je niet verbazen.

Het grappige is, dat het soms ook andersom werkt. Zo was Zbys Fedorowicz zo verbaasd over de positieve resultaten van de meta-analyse waar hij aan meewerkte, dat hij het zelf uitprobeerde. Hij was verrast over de effecten en werd ook paleo-gelovige, zoals de Liwwarder het noemt. En er zijn meer mensen die het graag willen uitproberen, zo blijkt uit het overweldigende aantal aanmeldingen voor mijn eerste kleine haalbaarheidsstudie. Enkele paleo-gelovigen hebben zich alweer afgemeld, zij willen de vier weken schijf van vijf niet doen. Hopelijk zitten er bij de anderen ook veel paleo-sceptici, zodat we goed kunnen onderzoeken of het écht werkt.

Advertisements

15 thoughts on “Wetenschappelijk onderzoek met oogkleppen

    1. Voor de duidelijkheid: de website Liwwadders heeft niets te maken met het stuk ‘Paleo: wetenschappelijk onderzoek met oogkleppen’. Die site heeft alleen het intro en een linkje geplaatst naar de site waar mijn column (want dat is het) wekelijks verschijnt: Fryslan1.frl.
      En voor alle duidelijkheid: voor columns wordt nooit gesproken met de besprokene. Maar goed lezen is ook een kunst…

      1. “Maar ééntje kan ik wel bedenken. En het zou me niks verbazen dat dit argument vier keer doorslaggevend is geweest, voor de beoordelaars van haar verzoeken om subsidies. Nederhof is een Paleo-gelovige.”

        Wat een belachelijke ad hominem! En dan je onderbouwing voor deze bewering:

        “Hier spreekt geen wetenschapper, hier spreekt een gedrevene.”

        Dat is wat er mis is? Sinds wanneer is het verkeerd een gedreven wetenschapper te zijn? Hoe kom je erbij dat dat onwetenschappelijk is Waaruit blijkt eigenlijk dat Esther oogkleppen op heeft?

        Volgens mij projecteer jij je eigen onwil om ook maar enig argument te accepteren voor het veranderen van je eigen eetpatroon. Je begint namelijk met de stelling dat jij al weet dat de schijf van vijf gezonder is en je eindigt met de conclusie dat je brood met kaas blijft eten. Prima! Moet je zelf weten, maar laat pretenties en het moedwillig beschadigen van anderen achterwege. Sneu figuur.

      2. Wiebe Pennewaard, ik heb je hele artikel op Fryslan1 gelezen en kan niet anders dan concluderen dat je ad hoc reageert op iets waar je je nog geen centimeter in hebt verdiept. Daarbij zet je een van de meest integere wetenschappers die ons landje rijk is neer als een van de pot gerukt zweefmiepje. Ik ken mevrouw enigszins, in elk geval goed genoeg om te weten dat ze zich op een bijna compulsieve manier bewust is van haar eigen bias en in eventueel onderzoek alles zal doen om partijdigheid te vermijden. Je pist hier op een wetenschapper die er juist op uit is te bewijzen dat haar hypothese onjuist is.

        Moedige actie hoor kerel, grote vent! Als ik je in een café zou tegenkomen zou ik de wet overtreden.

        Het zijn fossielen als jij – overduidelijk mediocre figuren die weigeren over de horizon te kijken en er rotsvast van overtuigd zijn dat de wereld bij Burdaard ophoudt – die progressie tegenhouden en bewerkstelligen dat ideeën die het welzijn van de mensen werkelijk kunnen verbeteren, niet geëxploreerd zullen worden.

  1. Wat een hork , Esther ,

    Als hij zich wat verdiept had in de materie zou hij zijn excuses aan moeten bieden . Het http://www.ancestralhealth.nl/ zal de man ook ontgaan zijn vrees ik ……

    En dan hautain een stukkie schrijven in een krantje die niemand leest buiten Leeuwarden , hoe spel je dat 😉 , waar ik nog niet dood gevonden wil worden ( als Stadjer 😉 ) .

    Dat noemt zich ,, journalist ” zonder hoor en wederhoor ? Kan zijn dat de beste man van de Friese boerderij komt ,, us mem ” ofzo of zoiets en bevooroordeeld is ……. , ehm wie heeft er nou oogkleppen 🙂

    Nou ik hier toch ben , Esther , je bent geweldig bezig !!

  2. Bedankt voor jullie reacties. Het lijkt erop dat jullie je er meer over opwinden dan ik. Dit soort stukjes moet je kunnen verdragen als je je beweegt in een vakgebied dat nogal sterke emoties oproept. Aan beide kanten. En voor mij was het ook een moment om me af te vragen of hij gelijk heeft. Ben ik er inderdaad op uit om koste wat kost aan te tonen dat het paleodieet gezonder is? Nee, niet koste wat kost. En dat is denk ik ook niet nodig. Ik denk dat het op de allernetste wetenschappelijk verantwoorde manier óók aangetoond kan worden 😉 En als dat niet zo blijkt, moeten we concluderen dat sommigen er veel baat bij hebben en anderen niet. So be it. Iedereen bepaalt zelf wat hij eet, ik ook!

  3. Ja, dit soort dommigheid werkt bij mij als een rooie lap op een stier 🙂 . Het is wel precies hetzelfde gebrek aan overzicht/inzicht dat maakt dat er niet of nauwelijks onderzoeksgeld vrijkomt. Het blijft ook zwaar ironisch dat mensen die het wagen Darwin op de voeding van de mens los te laten anno 2015 in de hoek van gelovigen worden geplaatst.

    Anyway, alles sal regkom en moedig voorwaartsch 🙂 !

  4. Leuk boek , bedankt voor de tip ga ik eens lezen.
    Waarschijnlijk draaien ze wel bij wanneer ze er meer van afweten , het lijkt alsof ze bij de Trouw ook wat kennis in huis hebben de laatste tijd.
    Daar stond een tijd geleden nog in dat paleo net zo ongezond was ( zelfs slechter) dan roken en dat van al die eiwitten je nieren stoppen met werken.

    Jammer dat mensen gedrevenheid kunnen verwarren met proffesionaliteit en passie en daarvoor in de plaats geloof en oogkleppen neerzetten.

    1. eigen aan het “beestje” (tussen de dieren denk ik nogal eens hardop..) en een iets minder academische verklaring van religie :

      Maar waar komt God dan in beeld?
      “Dat heeft hier alles mee te maken. Omdát wij een sociale diersoort zijn, moeten wij mechanismen hebben om bij elkaar te blijven. Het beste daarvoor is…een grote leider. Maar de baas, Balkenende bijvoorbeeld, maakt weleens een fout. Het gevolg: heibel binnen de groep. De ene wil die baas, en de andere wil die ander. Kortom, een hoop gedoe. Dus hebben we een baas uitgevonden die niet bestaat. En die kan bijgevolg ook geen fouten maken. Ga naar een kerk en kijk gewoon. Wat zie je? Je ziet de mensen buigen, deemoed tonen, knielen, God prijzen. Het is precies hetzelfde gedrag als van onderdanige wolven. Ook als het om straf gaat. Straf opgelegd door de bovenbaas wordt nederig aanvaard. Dat zie je ook bij honden; poezen en katten reageren heel anders. Daarom hebben wij als sociale dieren presidenten, koningen en keizers én een god. Het zit in onze genen gebakken.”

      http://www.janmarijnissen.nl/2010/01/28/in-gesprek-met-midas-dekkers/

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s