Aanbevelingen vetconsumptie ontkracht?

Is verzadigd vet nou wel of niet ongezond? En hoe zit het met onverzadigd vet uit zaadolie? Ik blijf vetzuren ingewikkeld vinden. Daarom ben ik mijzelf laatst weer een beetje gaan bijspijkeren en kwam daarbij dit nuttige overzichtsonderzoek tegen. De in 2014 gepubliceerde meta-analyse toont aan dat vetconsumptie niet gerelateerd is aan hart- en vaatziekten. Zowel verzadigde vetten als onverzadigde vetten in het dieet zijn geen voorspellers van hart- en vaatziekten. Deze uitspraak werd gedaan nadat gegevens bekeken werden van meer dan 500.000 mensen. Transvetten zijn dat wél.

Aan de relatie tussen inname van verzadigd vet en het risico op hart- en vaatziekten wordt al langer getwijfeld. In een eerdere meta-analyse werd aangetoond dat de consumptie van verzadigd vet geen voorspeller is voor hart- en vaatziekten. Over het algemeen werd aangenomen dat onverzadigde vetten, zoals olijfolie en zonnebloemolie, beschermen tegen hart- en vaatziekten.

Maar in de nieuwste meta-analyse zijn zelfs onverzadigde vetten niet gerelateerd aan hart- en vaatziekten. Het voornaamste verschil met de meta-analyse uit 2010 is de manier van vergelijken. In de eerdere meta-analyse werd onverzadigd vetconsumptie vergeleken met koolhydraatconsumptie, in de nieuwe meta-analyse werd het risico op hart- en vaatziekten van mensen in de hoogste 33% onverzadigd vetconsumptie vergeleken et die van mensen in de laagste 33%. Hieruit blijkt dat er geen verschil is in het risico op hart- en vaatziekten tussen mensen die veel en weinig plantaardige oliën consumeerden. En dat geldt dus ook voor mensen die veel en weinig verzadigd vet consumeerden.

In deze nieuwe meta-analyse werd ook gekeken naar de relatie tussen bloedwaardes en hart- en vaatziekten. Daar komt een genuanceerd beeld uit naar voren. De concentratie van verzadigde vetten in het bloed was over het algemeen niet gerelateerd aan het risico op hart- en vaatziekten, behalve voor een speciaal verzadigd vetzuur dat niet door het menselijk lichaam aangemaakt wordt, maar afkomstig is uit het vet van grazers inclusief zuivel. Hoe meer van dat verzadigde vet in het bloed, hoe lager het risico op hart- en vaatziekten.

Hoe meer lange keten onverzadigde vetzuren, omega-3 (EPA en DHA) en omega-6 (Arachidonzuur), in het bloed, hoe lager het risico op hart- en vaatziekten. Die lange keten onverzadigde vetzuren zijn vetzuren die we gebruiken om lichaamscellen van te bouwen. We kunnen lange keten onverzadigde vetzuren uit ons eten halen. Niet uit plantaardige olie, maar uit dierlijke producten, voornamelijk uit vis. Het lichaam maakt ze deels ook zelf aan door korte onverzadigde vetzuren, zoals die uit plantaardige olie, te verlengen en nóg onverzadigder te maken.

Desaturation_Elongation_PUFAs
— van korte, plantaardige omega-3 en omega-6 naar lange omega-3 en omega-6 die gebruikt kunnen worden in onze lichaamscellen —

In de figuur hierboven kun je schematisch zien hoe dat gaat. Een interessant aspect in dat proces is het feit dat het enzym voor het verlengen van korte omega-3 vetzuren (alfa-linoleenzuur) hetzelfde enzym is als dat nodig is voor het verlengen van korte omega-6 vetzuren (linolzuur). Het lijkt erop, dat de korte omega-6 vetzuren dat enzym inpikken van de korte omega-3 vetzuren. Bij een onevenwichte consumptie van omega-3 versus omega-6 kan het daarom gebeuren, dat er te weinig korte omega-3 verlengd kan worden tot de hart-gunstige lange keten omega-3 vetzuren. En zo kan consumptie van omega-6 rijke plantaardige olie, zoals zonnebloemolie, arachideolie en sojaolie, het risico op hart- en vaatziekten dus verhogen. Jammer genoeg werd in deze nieuwe meta-analyse consumptie van korte, plantaardige omega-6 vetzuren niet onderscheiden van lange, dierlijke omega-6 vetzuren.

Ingewikkeld? Onthoud dat verzadigd vet niet slecht is en dat je onverzadigd vet het beste uit vis kunt halen, terwijl je zonnebloemolie en andere producten rijk aan linolzuur beter kunt laten staan.

Het verhaal voor transvetten is heel makkelijk, alhoewel de Europese regels het iets ingewikkelder maken dan nodig is. Van transvetten wordt keer op keer aangetoond dat ze ongezond zijn, ook in de meta-analyse die ik hierboven bespreek. Gek genoeg mogen transvetten in Europa niet vermeld worden op verpakkingen van voedingsmiddelen. In plaats daarvan moeten de geharde en gedeeltelijk geharde vetten vermeld worden. Geharde vetten bevatten transvetten. Het is dus verstandig om in ieder geval alle producten die (gedeeltelijk) geharde vetten bevatten te laten staan. Dus check de komende maand de ingrediëntenlijst van alle kruidnootjes, voordat je ze in je mond stopt!

Advertisements

7 thoughts on “Aanbevelingen vetconsumptie ontkracht?

  1. De Lyon Diet Heart Study van Michel de Lorgeril blijft in dit verband intrigeren. Een bijna onvoorstelbare mortaliteit-reductie in secundaire preventie na eerste hartinfarct, met als enige verschil een fors hogere alfalinoleen-spiegel in de interventiegroep. Dominique Lanzmann Petithory heeft nog vervolgonderzoek gedaan naar het vermeende exclusieve regulerende effect van ALA op de prikkelgeleiding van het hart, maar werd als ik het goed heb in de wielen gereden door Danone (ben vergeten waarom). Lanzmann stelt dat mensen ALA nodig hebben in zijn oorspronkelijke kortketenige vorm en dat elongatie ervan daarom zo krakkemikkig verloopt, ook bij een lage linol-achtergrond.

  2. De meeste studies zijn observationeel onderzoek (de 2e meta-analyse bestaat daar volledig uit). Daar kun je geen conclusies uit trekken. Alleen bij een factor 2 is er aanleiding naar de resultaten te kijken en een RCT uit te voeren (Bradford-Hill criteria).

    Meta-analyses worden verder nogal overschat omdat onderzoek op een hoop wordt gegooid waar het meestal niet kan: andere onderzoeksopzet, verschillende proefpersonen etc. Beter 1 RCT met 600 personen dan 20 met 30 personen. Zie o.a. John Ioannidis: http://www.bmj.com/content/347/bmj.f6698

    Neemt niet weg dat de schadelijkheid van verzadigde vetten nooit is aangetoond er geen fysiologisch mechanisme is dat schadelijkheid zou veroorzaken.

  3. Goeie vraag. Dat is het levenswerk van Artemis Simopoulos. Zij stelt dat er weliswaar altijd meer linol zal zijn, maar dat de verhouding LA/ALA in een evolutionair correcte voeding niet boven de 4/1 komt.

  4. Ester, ik heb mijn eerste college over vetten al 50 jaar geleden als student aan de TH in Delft gehad. Op de afdeling scheikunde was een kleine groep die zich met de eigenschappen van oliën en vetten bezig hield. Op dit college werd uitgelegd dat nog niet geheel duidelijk was of verzadigde vetten nu gezond of ongezond zijn, maar de verwachting was dat dit snel zou komen.
    Guido Vogel heeft bij herhaling op Foodlog uitgelegd welke de aanwijzingen zijn dat verzadigde vetten niet zo slecht zijn als door velen wordt beweerd.
    Voor mij zijn de volgende gegevens belangrijk:
    In 1953 heeft Ancel Keys in een presentatie in het Sinaï Hospital in NY uitgelegd waarom hij van mening was dat verzadigde vetten slagaderverkalking veroorzaken. Een voorbeeld van “Cherry picking”.
    Eind 1959 verbood de Amerikaanse FDA de gezondheidsclaim op meervoudig onverzadigde vetten. Daarna volgde de zgn 7-landen studie.
    In diezelfde tijd werd bekend dat in het stadje ROSETO (West Pennsylvania) zeer weinig hart en vaatziekten voorkwamen. De bevolking at veel lard, een nogal verzadigd vet.
    In 1973 beklaagden zich de auteurs van de “The Cholesterol Controversy”, Dr Pinckney en zijn vrouw, dat veel wetenschappelijk onderzoek over de negatieve aspecten van meervoudig onverzadigde vetten niet voor publicatie in aanmerking kwamen. En dat de FDA niet optrad tegen firma’s die toch claimden dat meervoudig onverzadigde vetten gezond waren.
    Daarna kwam de commissie McGovern die in opdracht van de Amerikaanse regering moest uitzoeken wat nu gezonde voeding was. Leden waren Ancel Keys en zijn vriendjes.
    Eind 70-jaren werd hun rapport uitgebracht.
    Verzadigde vetten werden ongezond verklaard en meervoudig onverzadigde vetten gezond.

    Ik ben altijd van mening geweest dat deze beslissing een politieke beslissing is geweest. Boeren die veel koeien, varkens en kippen houden krijgen veel te maken met zieke beesten en die moeten dan weer afgemaakt worden. De overheid wilde dit voorkomen en dat kon het beste door het gebruik van meervoudig onverzadigde vetten gezond te verklaren en verzadigde vetten als ongezond.

    Unilever heeft deze aanbeveling in 1988 overgenomen. Ik was bij de presentatie aanwezig.

    Begin 90-jaren kwam het artikel van Mensink en Katan. Zij melden dat transvetten het cholesterol gehalte verhogen. Voor Unilever was dit een geschenk uit de hemel. Door de OMO POWER affaire had Unilever een imago probleem en nu kon Unilever haar goede wil tonen. De techniek van het partieel harden, waarbij trans ontstaat, werd vaarwel gezegd en verandert in: een fractie volledig af te harden naar uitsluiten verzadigde vetten en deze fractie te mengen met ongeharde vetten en na omesteren krijg je de juiste eigenschappen voor de huidige margarines.
    Becel bevat nu dus meer verzadigde vetten en is rijk aan meervoudig onverzadigde vetten. Er worden plantensterolen aan toegevoegd en worden nu “gezond voor hart en bloedvaten” genoemd.

    Echter Becel is zeer ranzig. Het linolzuur wordt snel geperoxideerd. Het is nooit uitgezocht of Becel wel degelijk gezondheidsvoordelen biedt. Ik gebruik het zelf absoluut niet.

    Mijn oordeel is dat als je linolzuur wilt innemen, gebruik dan linolzuur uit een product waar veel antioxidanten in voorkomen. Er worden dan geen peroxides gevormd en het risico op inflammatie is veel geringer. Dus altijd olijfolie en nooit zonnebloemolie. Dit was mijn vraag na de presentatie van Frits Muskiet na zijn recente lezing in Groningen, maar hij begreep mij niet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s