Veroorzaakt de nieuwe richtlijn goede voeding jodiumtekort?

Naar aanleiding van mijn post over de nieuwe richtlijn goede voeding stelde Wim Zeegers de vraag of minder brood eten een jodiumtekort zal veroorzaken. Het antwoord op die vraag is kort: nee. Nederlanders krijgen voldoende jodium binnen, zelfs al zouden mensen nog maar 50% van de huidige hoeveelheid tafelzout eten. Tóch komen gezondheidsproblemen die gerelateerd worden aan jodiumtekort veel voor. Oók in bevolkingsgroepen die juist veel jodium eten. Toen ik een collega vertelde over mijn zoektocht, stelde zij dat jodium er misschien toch niet zoveel mee te maken heeft? Ik concludeer dat jodium op zijn minst niet de enige bepalende factor is.

Jodium

-jodium-

Jodium is een belangrijk onderdeel van schildklierhormonen. Schildklierhormonen zijn belangrijk tijdens de groei van een kind en spelen met name een belangrijke rol in de ontwikkeling van de hersenen. En dat begint al tijdens de zwangerschap. Jodium voor een foetus is afkomstig van de moeder. Heeft de moeder niet genoeg jodium, dan kan dat een slechte ontwikkeling en zelfs de dood van de foetus tot gevolg hebben. En een nog verder jodiumtekort bij de verdrietige vrouw achterlaten met consequenties voor volgende zwangerschappen. Na de geboorte moet een kind zijn jodium meer en meer uit voeding halen. Lukt dat niet, dan zullen er schildklierproblemen (zowel hypo als hyperthyreoïdie) kunnen ontstaan, met mogelijk verstandelijke handicaps tot gevolg. En dat geldt tijdens de rest van het leven. Jodiumtekort kan gedurende het hele leven schildklierproblemen én cognitieve achteruitgang veroorzaken. Écht een belangrijk en relevant probleem.

Tijdens mijn zoektocht in de wetenschappelijke literatuur kwam ik, zoals ik hierboven al schreef, niet alleen verwijzingen tegen over jodiumtekort. Verschillende wetenschappers wijzen op het gevaar van hoge jodiuminname, bijvoorbeeld door de consumptie van jodiumrijke melk of water, of door hoge zeewierconsumptie, zoals in Japan. Het gekke is alleen, dat een van de onderzoekers die zich al sinds lange tijd bezig houdt met jodiuminname en schildklierproblemen, niets schrijft over schildklierproblemen in Inuit, terwijl hij wel schrijft dat Inuit wel 10x de aanbevolen hoeveelheid jodium binnenkrijgen. Sterker nog, ik kon in de hele wetenschappelijke literatuur niet één verwijzing vinden naar schildklierproblemen bij Inuit. Blijkbaar is er meer aan de hand.

Al sinds tientallen jaren is bekend dat een aantal soorten granen en groenten de aanmaak van schildklierhormoon kan belemmeren. Bekende voorbeelden zijn gierst, maïs, cassave, zoete aardappel en bamboescheuten, maar dat zijn lang niet de enige. Ook soorten die bij ons veel gegeten worden, zoals peulvruchten en koolsoorten, inclusief lijn- en koolzaad, zijn notoire schildklierhormoonbelemmeraars. Met name naar soja (een peulvrucht) is veel onderzoek gedaan, waardoor tot in detail bekend is hoe soja de aanmaak van schildklierhormoon beperkt.

Dus geen kolen en peulvruchten meer eten? Zoals altijd is het antwoord genuanceerder. Het gaat met name om de verhouding jodium ten opzichte van schildklierbelemmeraar (thiocyanaat). Het lijkt niet verstandig om soja te eten in plaats van vis, omdat je dan veel minder jodium en veel meer thiocyanaat binnenkrijgt en die ratio dus ongunstig beïnvloedt. De hele winter alleen maar kolen als groente eten, lijkt mij ook onverstandig, al was dat tientallen jaren geleden misschien wel de realiteit. En dan zijn er natuurlijk nog andere verdachten, zoals calciumrijk water, roken en insulineresistentie.

Wat mij ook opviel aan het lijstje met schildklierproblemenveroorzakende granen en groenten, is hun tamelijk hoge koolhydraatdichtheid. Gierst en maïs zijn granen en die bevatten per definitie veel koolhydraten. Cassave staat met een koolhydraatdichtheid van 32% met stip bovenaan de lijst van groenten met de meeste koolhydraten, gevolgd door de zoete aardappel. En dat geldt ook voor peulvruchten. Het verbaasde mij dan ook dat ik maar één verwijzing vond naar het effect van een hoge koolhydraatinname op jodiumbehoefte. Dat blijft voorlopig een hypothese. Een hele interessante hypothese gegeven de hoge jodiuminname en de afwezigheid van (verwijzingen naar) schildklierproblemen in Inuit en de eerder genoemde relatie met insulineresistentie.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s