Koolhydraatbeperkte voeding verlaagt HbA1c tijdelijk

Na een jaar zitten patiënten met diabetes type 2 weer op hun oude HbA1c, aldus de recente meta-analyse van Snorgaard en collega’s. Waarom blijft die HbA1c niet laag met koolhydraatbeperkte voeding?

De vraag komt voort uit de conclusie die Ole Snorgaard en collega’s trekken in hun meta-analyse. In die meta-analyse analyseren ze de resultaten van 10 onderzoeken naar het effect van koolhydraatbeperkte voeding bij patiënten met diabetes type 2. De conclusies die de auteurs benadrukten:

  • koolhydraatbeperkte voeding leidt tot significant lagere HbA1c in het eerste jaar
  • hoe groter de koolhydraatbeperking, hoe sterker de verlaging van HbA1c
  • na een jaar is er geen verschil in HbA1c vergeleken met hoog koolhydraat voeding.

En dat roept dus vragen op. Waarom werkt het in het eerste jaar, maar daarna niet meer? We zagen dat ook in het langdurige Zweedse onderzoek met oervoeding. Hoe kan dat? Er zijn natuurlijk meerdere mogelijke antwoorden.

Het eerste voor de hand liggende antwoord, is dat onderzoeksdeelnemers zich in steeds mindere mate houden aan de koolhydraatbeperking. In lang niet alle onderzoeksverslagen wordt gemeld in hoeverre deelnemers zich aan de voorschriften houden, maar in de verslagen waarin dat wél vermeld wordt, is inderdaad te vinden dat de koolhydraatinname licht stijgt over de tijd. Zou het dan zo zijn, dat koolhydraatbeperkte voeding alleen effectief is, als mensen zich er voor altijd strikt aan blijven houden?

Wat de auteurs niet als een van de belangrijkste conclusies vermelden, is de blijvende afname in medicatie bij koolhydraatbeperkte voeding. Oók na een jaar. Ze noemen dat wel als één van de effecten van koolhydraatbeperkte voeding. De afname in medicatie werd ook gevonden in een recenter 52-weken durend onderzoek. Met andere woorden, dezelfde HbA1c wordt bereikt met minder medicatie. En dat lijkt mij winst! Minder medicatie betekent enerzijds minder bijwerkingen en anderzijds meer behandelruimte. Er is weer ruimte ontstaan om medicatie weer te verhogen, wat wellicht zou kunnen leiden tot uitstel van complicaties.

De auteurs noemen ook de optie dat het darmmicrobioom zich langzaamaan weer aanpast naar de oude situatie, waardoor de HbA1c weer stijgt. Ik denk dan meteen aan de hypothese van Ian Spreadbury. Hij stelt dat diabetes type 2 zou kunnen ontstaan, mede doordat zich in het bovenste deel van de dunne darm zogenoemd gram negatieve bacteriën ophouden. De E. coli’s van deze wereld, zeg maar. Die gram negatieve bacteriën zouden zich voeden met vrij beschikbare koolhydraten, bijvoorbeeld uit suiker en granen. En waar veel bacteriën leven, gaan er veel dood. Bacteriën leven immers maar kort. Nadat een gram negatieve bacteriën zijn doodgegaan, komen lipopolysacchariden (LPS) vrij. En LPS is een ware pestkop, wat volgens Ian Spreadbury heel wel een mede oorzaak van diabetes type 2 zou kunnen zijn met een hoge HbA1c als één van de indicatoren.

ecoli

Waar ik aan dacht, is dat die groep bacteriën in eerste instantie een klap krijgt, doordat ze hun lievelingseten niet meer krijgen: vrij beschikbare suikers uit bijvoorbeeld granen en geraffineerde suiker. Het zal met een koolhydraatbeperkt voedingspatroon echter niet lukken om die hele populatie uit te roeien. De bacteriën die overleven, zijn degenen die zich het best hebben weten aan te passen aan de nieuwe omstandigheden. Ik kan me heel goed voorstellen, dat een deel van de gram negatieve bacteriën ook op voedingsvezels kan overleven, en die zijn rijk vertegenwoordigd in een koolhydraatbeperkt voedingspatroon, zeker in voedingspatronen met veel groente. Mijn hypothese zou dus zijn, dat de stijging van de HbA1c in de loop van de tijd, samen zou kunnen hangen met het opkrabbelen van  de populatie gram negatieve bacteriën in het bovenste deel van de dunne darm.

Sorgaard en collega’s verwijzen echter naar een Deens onderzoek waarin insulineresistentie en het darmmicrobioom van 277 Denen bekeken werden. Zij beschrijven een link tussen insulineresistentie en verschillende soorten darmbacteriën, waaronder bijzonder weinig gram negatieve bacteriën. Dat zou kunnen betekenen dat ik ernaast zit. Aan de andere kant, wat we aan de achterkant kunnen meten, hangt niet per se samen met wat zich veel eerder in het spijsverteringskanaal afspeelt. Ik zou daarom de hypothese dat in een deel van de diabetespatiënten de populatie gram negatieve bacteriën zich in de loop van de tijd herstelt, nog niet meteen afschrijven.

Wat denk jij? Wat is de belangrijkste oorzaak van de terugval in HbA1c op koolhydraatbeperkte voeding?

8 thoughts on “Koolhydraatbeperkte voeding verlaagt HbA1c tijdelijk

  1. Hier zit de denkfout. “Minder medicatie betekent enerzijds minder bijwerkingen en anderzijds meer behandelruimte. Er is weer ruimte ontstaan om medicatie weer te verhogen, wat wellicht zou kunnen leiden tot uitstel van complicaties.”
    Dat betekent weer meer medicatie/insuline en terug naar af. Want meer insuline zorgt voor insulineresistentie, opnieuw. En dus juist meer complicaties.

    Om LPS aan te pakken zijn andere interventies nodig. Geen medicijnen, maar b.v. DPP-4 enzym of Agipenine en natuurlijk een ketogeen dieet.

    Ik doe al bijna 7 jaar een VLC/Ketogeen dieet. Met hooguit 25 gram koolhydraten. Het klopt dat het moeilijk is vol te houden en bij tijd en wijle verslapt het dieet. Maar door het opnieuw in te voeren, iedere keer weer, kom ik weer terug op minder medicatie.

    Een jaar, wat is dat in een mensenleven, daar zijn geen conclusies uit te trekken. Dat is in mijn ogen een crash dieet.

    1. Hoi Mariet,
      Goed punt van die medicatie. Meer insulineresistentie is vooral het gevaar bij SUs en insuline. Toch kan het misschien een argument zijn om artsen tóch low card te laten adviseren, ondanks dat onderzoek laat zien dat patiënten na 1 jaar weer op hun oude HbA1c zitten.
      Helemaal mee eens dat andere interventies nodig zijn om LPS aan te pakken.

  2. Hallo Esther

    Ik herken vanuit mijn N=1 ervaring jouw verhaal en de reactie van Mariet ook.
    Ik wil er graag op reageren omdat ik denk dat je de andere kant op kunt zoeken, nl meer vezels!
    Ondanks dat ik een kilo groente per dag eet, heb ik de indruk dat onze vezel inname nog steeds te laag is. Als ik een week lang elke dag een schepje psyllium neem, opgelost in flink wat water, duikelt mijn nuchtere bloedglucose naar beneden.
    Ik sport en beweeg genoeg, eet volgens de paleo principes en heb een omega 6/3 ratio van
    3 : 1 met een hsCRP van 0,41. Als ik geen psyllium neem is mijn nuchtere glucose tussen 5-5,5. En als ik wel psyllium inneem duikelt mijn nuchtere glucose ruim onder de 5.
    (dit kan vlg mij elk geconcentreerd vezel produkt zijn, maar psyllium bij de ecowinkel kost 11 euro voor een grote pot)
    Oftewel: het kunnen de gram negatieve bacteriën zijn, en LPS is natuurlijk een spelbreker, maar toch denk ik dat de oplossing gezocht kan worden in veel meer vezels, wel de goede.

    (Ik heb een kleine studie onder 20 proefpersonen gelezen waarin dezelfde bevindingen gedaan zijn, maar die weet ik helaas niet meer terug te vinden.)

    hartelijke groet,

    Geertje

  3. Wat ik niet herken in de praktijk is dat diabeten (allemaal?) weer een hoger HbA1c zouden krijgen. Een lichte stijging zie ik wel en dat komt gewoon omdat ze in het begin fanatiek aan de slag gaan en daarna toch iets meer KH gaan eten (nooit meer zo veel als voorheen).
    Wat klopt is dat de medicatie verlaagd is. En als eenmaal de sowieso onnodige medicatie bij DM2 gestopt is (insuline en SU) gaan ze zeker niet weer insuline spuiten.
    Verder is is stress een belangrijke factor.
    Mijn stelling is dat bij de meeste type 2 diabeten de bloedsuikers in eerste instantie veroorzaakt worden door stress of een andere insulineresistentie bevorderende factor. Dat kan op termijn ook de bloedsuikers weer verhogen.
    Nu is het Hba1c in mindere mate belangrijk voor late complicaties.
    Volgens Joseph Kraft (zie link) is het schadelijker om hoge insulinespiegels te hebben dan om hogere bloedsuikers te hebben.

    https://melchiormeijer.wordpress.com/2015/05/05/diabetes-in-situ-de-vele-maskers-van-verborgen-diabetes/
    Harriet Verkoelen, diëtist, diabetesverpleegkundige

    1. Hoi Harriet,

      Bedankt voor je reactie. Ik heb inderdaad ook het gevoel dat praktijk en onderzoek niet altijd dezelfde resultaten opleveren. Misschien omdat mensen die zelf voor een bepaald voedingspatroon kiezen dat bewuster doen dan mensen die in het kader van onderzoek ingedeeld worden in een bepaalde groep? Wat ik veel hoor van mensen die zelf kiezen voor Paleo of low carb, is dat ze niet mee zouden willen doen aan onderzoek, omdat ze het controledieet niet zouden willen volgen.

  4. Ik kan natuurlijk alleen uit mijn eigen n=1 onderzoek spreken en omdat iets voor mij werkt het ook zo is voor anderen. Ik ben zelf op 3 juni 2015 gestart met een ketogeen dieet en ik ben een dag later gestopt met al mijn medicatie waaronder tenminste 200 eenheden insuline en 2 gram metformine per dag. Sinds die tijd is mijn Hba1c niet meer boven de 42 geweest. Ik ben nu sedert enkele maanden gestopt met het ketogeen dieet en ik zit nu op verhoudingen van eiwit 32% vet 44% en koolhydraten 24%. Dat is nog vrij laag in koolhydraten. Ik let daarbij echter wel op dat ik niet meer dan 2000 kcal per dag binnen krijg.

    Ondanks deze lichte verhoging in kh was mijn Hba1c vorige week nog netjes 37 mmol. Echter het is niet alleen de kh die tellen. Omgaan met ziekte is als topsport en ik leef dan ook als een topsporter. Goede nutriënt rijke voeding. Vaak sporten. Op tijd naar bed en vroeg op. In het bos wandelen bij zonsopgang enz.

    Op zo een manier is het mogelijk om diabetes om te keren en je Hba1c blijven laag te houden.

    Ik overleg regelmatig met professor Hanno Pijl met wie ik lezingen geef en die antwoorden geeft op mijn vragen voor mijn website. Hij zegt je hebt de genetische aanleg voor diabetes dus je zal altijd wel uit moeten blijven kijken maar zolang je deze leefstijl volhoudt zal dat hoogstwaarschijnlijk niet gebeuren.

    Voor wie de ontwikkelingen op dit gebied wil volgen wijs ik op mijn site https://www.jeleefstijlalsmedicijn.nl/ en daar heb ik dan ook mijn persoonlijke pagina https://www.jeleefstijlalsmedicijn.nl/wim-tilburgs/

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s