Migraine: een gevolg van de druppel die de emmer doet overlopen

Migraine. Josh Turknett noemt hem ‘The Beast’. Ik heb er nooit een bijnaam voor gehad, maar ben er wel veelvuldig door gekweld, in mijn studententijd wekelijks. Volgens mijn moeder had ik er op de basisschool al last van. Ik kan mij dat niet herinneren, en kan mij voorstellen dat mijn zoontje die nu 10 is, zich dat later ook niet meer kan herinneren. Toch heb ik hem al een paar keer gezien bij hem. Net zoals Turknett schrijft, er is niks vreselijkers dan migraine te herkennen bij je eigen kind.

Een van mijn eerste posts op dit blog ging over migraine. Niet voor niets. Dat was in augustus 2014. Ik was in november 2012 overgestapt op het Paleodieet en was nog steeds erg onder de indruk wat dat voor mijn hoofdpijnen betekende. Ik had niet alleen veel minder migraineaanvallen, nog maar zo’n drie per jaar, maar ook veel minder ‘gewone’ hoofdpijn. Ik refereerde daar in mijn inaugurele rede in september 2016 ook aan.

Hoofdpijn, álle hoofdpijn inculsief migraine, wordt veroorzaakt door een soort omgekeerd vuren van neuronen in de hersenen. Hersencellen kunnen eigenlijk alleen signalen verzenden, maar in dit geval lijkt het alsof ze signalen ontvangen. Omgekeerd vuren. En dat voelt als hoofdpijn. Dat omgekeerd vuren kan bij zo ongeveer alle dieren opgewekt worden. Er zijn sterke aanwijzingen dat het een overbelaste hypothalamus is, die de problemen veroorzaakt. Het rookalarm gaat af. Dat komt, schreef ik in mijn post in augustus 2014, enerzijds doordat het in onze maatschappij moeilijk is om homeostase te handhaven, en anderzijds doordat het vermogen van de hypothalamus ernstig beperkt wordt door ‘ontstekingen’.

In die post schrijf ik niet dat de hypothalamus niet beschermd is door de bloed-hersenbarrière. De bloed-hersenbarrière beschermt de hersenen tegen stoffen die daar niet thuis horen, die daar schade aan zouden kunnen richten. De hypothalamus dus niet. Ook visuele input en geur komen zonder filter aan bij de hypothalamus. Een overbelaste, of ‘ontstoken’, hypothalamus kan het gevolg zijn. En die slaat dus eerder alarm dan een gezonde hypothalamus. Migraine is overigens bij lange na niet de enige manier waarop een ontstoken hypothalamus tot uiting kan komen. Zo ongeveer alle psychische aandoeningen worden ermee in verband gebracht, maar dat terzijde.

Het meeste onderzoek naar de relatie tussen voeding en migraine richt zich op één of enkele verdachte voedingsmiddelen, bijvoorbeeld chocolade, kaas of gluten. En meestal geeft dat nul op het rekest. Dat is logisch als je weet dat er sprake is van chronische overbelasting van de hypothalamus die op allerlei vlakken homeostase moet zien te bewaren in een verstorende wereld. Zie het als een emmer in plaats van een lichtknopje. Met chocolade, kaas of E621 zet je niet het licht aan (of uit), maar doe je een druppel in een emmer. En soms is die chocolade de druppel die de emmer doet overlopen, maar soms ook niet. De ene dag zit de emmer immers voller dan de andere dag, waardoor er geen wetenschappelijk bewijs te vinden is voor chocolade (of kaas of E621 of wat dan ook) als trigger voor migraine. Naar de relatie tussen voeding en migraine volgens de emmertheorie is naar mijn weten nog geen wetenschappelijk onderzoek gedaan.

druppel emmer

Wat zijn zoal zaken die de emmer kunnen vullen? Het antwoord is simpel: “Alles wat de homeostase verstoort”. En dat is nogal wat. Weersveranderingen, homonale veranderingen, geuren, fel licht, verstoorde slaap, inspanning, stress én voeding. De lijst met vulmiddelen kun je opdelen in drie categorieën: zaken waar je geen invloed op hebt, zaken die je niet wilt vermijden omdat het je kwaliteit van leven te ongunstig zou beïnvloeden en zaken die je zelf in de hand kunt houden. Weersveranderingen, waaronder luchtdrukveranderingen, hormonale veranderingen zijn typisch zaken waar je zelf écht geen invloed op hebt. Geur is typisch iets waar je zelf wel wat invloed op hebt, je bepaalt immers zelf of je geparfumeerde zeep gebruikt, geparfumeerde schoonmaakmiddelen en of je rookt. Maar je bepaalt dat niet voor een ander. Parfums, schoonmaakmiddelen en cigarettenrook van anderen zijn zaken waar je niet omheen wílt, omdat het jouw kwaliteit van leven of dat van anderen té negatief zou beïnvloeden. Dat geldt ook voor slaap en fel licht. Je kunt er niets aan doen wanneer je kinderen je ’s nachts uit je slaap halen, maar je kunt wél op tijd naar bed gaan. En om nou altijd maar binnen te blijven als de zon schijnt…

Inspanning is een ander verhaal. Ja, inspanning kan je emmer vullen. Nee, inspanning kan en wíl je niet vermijden. Denk alleen al aan die trein die je nog nét kunt halen of aan seks. Inspanning kan ook je emmer vergroten. En dat is handig, want een grote emmer overstroomt minder gemakkelijk dan een kleine emmer. Fit worden of blijven is daarom erg belangrijk, en daarbij kun je inspanning niet vermijden. Je kunt wel plannen. Geen zware inspanning als je toch al het gevoel hebt dat de emmer tot het randje gevuld is, of wanneer je zéker geen aanval kunt gebruiken. Al kan seks ook verlichtend werken als er sprake is van lichte hoofdpijn.

En dan voeding. Veel Westerse voeding is ontstekingsbevorderend en zou daarom vermeden moeten worden. En dan heb ik het bijvoorbeeld over de verhouding tussen omega-3 en omega-6 vetzuren., waarbij omega-3 vetzuren vooral in vette vis zitten en omega-6 vetzuren vooral in plantaardige zaadoliën, zoals zonnebloemolie, arachideolie en sojaolie, in eigenlijk alles wat margarine, vloeibaar bakvet en frituurvet heet.

Een andere ontstekingsbevorderende factor zijn gluten. Gluten maken de darmwand doorlaatbaar (lekkende darm), wat ervoor zorgt dat er allerlei stoffen in het bloed terecht komen die daar niet horen. Het is overigens aannemelijk dat ook de andere barrières, zoals de bloed-hersenbarrière en die van de placenta en de bloed-melk barrière in de borst verhoogd doorlaatbaar worden. And remember, de hypothalamus is niet beschermd door de bloed-hersenbarrière. Overigens zorgen ook alcohol en de combinatie snelle koolhydraten met vet voor een verhoogde doorlaatbaarheid. Dat verklaart misschien (deels) de relatie tussen migraine en alcohol en migraine en ‘junk-food’.

Als je blijft denken in triggers, kom je er dus nooit achter dat voedingsmiddelen die je dagelijks gebruikt, bijdragen aan migraine. Zolang je dagelijks je emmertje blijft vullen met margarine, frituurvet, gluten enzovoorts, líjken chocolade, kaas en E261 misschien triggers, maar kom je nooit verder dan dat. Je gaat nooit aan kunnen tonen dat er een relatie is met migraine, omdat je niet de complete inhoud én het formaat van de emmer bekijkt.

Goed, je laat nu dus alle plantaardige oliën links liggen, laat alle glutenhoudende granen staan en vermijdt alcohol. Ook insuline heeft invloed op de hypothalamus. Insuline wordt aangemaakt zodra er veel glucose circuleert, afkomstig uit koolhydraten in de voeding. Glutenvrije alternatieven bevatten doorgaans veel (snelle) koolhydraten en minder voedingsstoffen dan volkorengranen, en zijn daarom geen goed alternatief voor migrainelijders (of andere mensen). Je bent nu dus gedoemd tot een koolhydraatbeperkt voedingspatroon. Of gezegend met een koolhydraatbeperkt voedingspatroon!

Wanneer je veel minder koolhydraten gaat eten, moet je lichaam overschakelen op vetten als brandstof. De ketonlichamen die je lichaam daarbij aanmaakt, lijken een beschermende werking te hebben tegen hoofdpijn (en veel, heel veel andere ellende). Het maakt het omgekeerd vuren moeilijker, het beschermt tegen oxidatieve stress, en doet nog veel meer goeds. Met een ketogeen voedingspatroon kun je de emmer vergroten, waardoor je misschien wél weer dat ene glaasje wijn kunt tolereren. Met een stukje oude kaas of een stukje chocolade of een kopje koffie.

Ook een aantal andere dingen worden makkelijker. Een maaltijd overslaan is ook een gevreesde trigger voor migraine. Door ketogeen te eten, of je lichaam eraan te wennen regelmatig over te schakelen van glucoseverbranding op vetverbranding en vice versa, vergroot je niet alleen je emmer, maar ook je eigen vrijheid. Je hoeft niet meer altijd een Sultana op zak te hebben ‘voor het geval dat’.

Mijn voornaamste bronnen voor deze post waren The Migraine Miracle van Josh Turknett en Heal Your Headache van David Buchholz.

 

2 thoughts on “Migraine: een gevolg van de druppel die de emmer doet overlopen

  1. Muriel Aspin twitterde dat haar man van 21 naar 15 aanvallen terug gegaan was met een Paleodieet: https://twitter.com/MurielAspin/status/1102235289458757633
    Bij mij was die reductie veel sterker, al was de migraine de laatste twee jaar weer terug. Iedere vier weken tijdens mijn menstruatie en op heldere lentedagen was ik vaak de klos. Afgelopen maanden ben ik een aantal keer bij een Mulligan therapeut geweest (https://www.fysiosmilde.nl/), waar onder andere mijn nek gemobiliseerd is. Zonder dat het een doel was van de therapie, lijk ik wel verder verlost van migraineaanvallen, al moet de lente eigenlijk nog beginnen.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s