Speelt leaky-gut een rol in depressie?

Al enige maanden ben ik bezig met het schrijven van een literatuuroverzicht waarin ik probeer samen te vatten wat de rol zou kunnen zijn van dietary mismatch in depressie. Met dietary mismatch bedoel ik het verschil tussen wat mensen nu eten en wat mensen aten toen zij hun grote brein evolueerden. In feite moet het stuk dus gaan over de mogelijke rol van het paleodieet voor depressie. Eerder publiceerde ik ook al stukjes uit dat literatuuroverzicht in dit blog. Op dit moment ben ik bezig met de paragraaf over de rol van leaky-gut. Ik noem dat permeabiliteit, ofwel doorlaatbaarheid, van fysiologische barrières. Om twee redenen. Ten eerste omdat de term leaky-gut afkomstig is uit het alternatieve circuit. Ten tweede omdat het niet alleen gaat om de darmbarrière, maar mogelijk ook om de bloed-hersenbarrière. En de longen, want dat is ook zo’n belangrijke fysiologische barrière.

De belangrijkste functie van die barrières is ervoor te zorgen dat goede stoffen doorgelaten worden en dat slechte stoffen tegengehouden worden.  In de longen moeten bijvoorbeeld zuurstof en koolstofdioxide doorgelaten worden, terwijl uitlaatgassen tegengehouden zouden moeten worden.  In de darm en in de bloed-hersenbarrière gebeurt hetzelfde. Stoffen die het lichaam nodig heeft moeten doorgelaten worden, stoffen die kwaad kunnen, moeten tegengehouden worden. Zoals bijvoorbeeld onvolledig afgebroken eiwitten of bacteriën. De werking van die barrières kan aangetast worden door bijvoorbeeld alcohol, milde chronische ontstekingen, oxidatieve stress, een tekort aan vitamines A en D, te weinig voedingsvezels, door de combinatie tussen vet en koolhydraten uit granen, suiker en siropen, én door gluten.

Er is nog maar weinig bekend over de relatie tussen leaky-gut en depressie. In mijn zoektocht kwam ik niet verder dan één artikel van een Belgische onderzoeker. Met een kleine omweg toont hij aan dat de darmwand van depressieve patiënten doorlaatbaarder is dan die van gezonde controles. Om toch nog iets verder te kunnen gaan in mijn bespreking van de relatie tussen leaky-gut en depressie, keek ik naar de relatie tussen gluten en depressie.

gluten

– Gluten bestaat uit de eiwitten gliadine en glutamine –

Gluten zijn interessant in het kader van de relatie tussen leaky-gut en depressie, omdat precies bekend is hoe gluten de darmwand doorlaatbaar maken en omdat er een hele rits artikelen is verschenen waarin de link gelegd wordt tussen depressie en coeliakie, de door gluten veroorzaakte auto-immuunziekte. De laatste jaren wordt steeds duidelijker dat ook veel mensen zonder de auto-immuunziekte coeliakie gevoelig zijn voor gluten. Dat zijn er minstens 6 keer zoveel! Over de relatie tussen glutengevoeligheid en depressie is jammer genoeg nog veel minder gepubliceerd. Ik heb drie gepubliceerde artikelen gevonden.

De eerste is een beschrijving van een 10-jarig meisje dat al van jongs af aan glutenvrije voeding kreeg van haar ouders, niet in verband met coeliakie, maar vanwege gedragsproblemen. Toen dit meisje 10 jaar oud was, ging ze op vakantie naar een bestemming waar het niet haalbaar was om glutenvrij te eten. Binnen twee weken begon ze zelfmoordneigingen uit te spreken, waarop haar ouders haar onmiddellijk weer uitsluitend glutenvrije voeding gaven. Binnen een week was het over. Dit soort beschrijvingen kunnen een nuttige aanleiding zijn om een bepaalde relatie verder te onderzoeken, maar ze vormen geen bewijs op zich. Iedereen kent wel iemand die goed wegkwam bij een auto-ongeluk zonder dat hij een gordel droeg, dat is nog geen bewijs tegen de effectiviteit van autogordels.

Een Fins onderzoek vormt beter bewijs. Voor dit onderzoek werd bloed afgenomen bij meer dan 2800 mensen tussen de 52 en 74 jaar oud om te bepalen of ze antistoffen hadden tegen gliadine, één van de twee eiwitten in gluten, en tegen glutamine, het andere eiwit in gluten. Ze vonden antistoffen tegen gliadine bij 381 mensen, dus bij bijna 15% van de deelnemers. Bij deelnemers met antigliadine antistoffen kwam een hele reeks aandoeningen vaker voor dan bij deelnemers zonder antistoffen, waaronder depressie. Oók bij de 90% van de deenemers met antigliadine antistoffen bij wie geen coeliakie vastgesteld kon worden. Dit lijkt een sterke aanwijzing voor de relatie tussen glutengevoeligheid en depressie, maar het blijft observationeel.

De derde studie die ik vond was wel experimenteel van aard en levert daarmee het sterkste bewijs. In deze Australische studie werden 22 mensen met glutengevoeligheid, maar zonder coeliakie, gedurende 3 dagen blootgesteld aan gluten, wei of niks bijzonders in een pilletje (placebo). De deelnemers wisten niet welk pilletje ze in welke periode kregen. Na blootstelling aan gluten, maar niet na wei of placebo, gaven de deelnemers aan zich depressiever te voelen. Het interessante is, dat de deelnemers geen verschil voelden in hun buik! Al erken ik dat dit nog steeds geen direct bewijs is voor de relatie tussen leaky-gut en depressie, is het volgens mij wel een duidelijke aanwijzing.

Advertisements

8 thoughts on “Speelt leaky-gut een rol in depressie?

  1. Hoi Esther,

    Als ik kan helpen, graag! Heb je wel wat aan n=1 beschrijvingen? Ik kan je een beschrijving geven van een jongen van 10 (dacht ik) met bipolaire stoornis en de verandering op een graanvrij dieet (GAPS dieet). En zou je wat kunnen hebben aan de referenties uit het boek Gut and Psychology Syndrome van Dr. Natasha Campbell-McBride?

    Groeten, Henderina

    1. Hoi Henderina,
      Bedankt voor je reactie. Dat boek heb ik van a tot z gelezen. Misschien moet ik het nog eens lezen met deze specifieke bril op.
      Die casussen zijn heel interessant! Voor een theoretisch wetenschappelijk artikel, zoals ik aan het schrijven ben, vertrouw je doorgaans alleen op gepubliceerde casussen. We zouden kunnen kijken of we een paar casussen kunnen bundelen voor een wetenschappelijke publicatie. Daar heb ik het met anderen ook wel eens over gehad.

      1. Hoi Esther,

        Het verhaal staat hier http://www.westonaprice.org/health-topics/getting-at-the-gut/ samen met het verhaal van nog twee kinderen. En ik bedenk me net nog dat er in het GAPS Succes Stories boek een verhaal staat van de depressieve Gerhard, die dacht ik coeliakie bleek te hebben, maar niet opknapte van alleen glutenvrij.

        Wat gepubliceerde casussen betreft, ik wil me stap voor stap meer richten op volwassen met psychiatrische ziektebeelden. Voor hen wil ik een GAPS begeleidingstraject van 6 mnd tot een jaar opzetten. Ik zou het geen probleem vinden om t.z.t. tijdens zo’n traject medewerking te verlenen om zoiets in een wetenschappelijk publiceerbaar verhaal te gieten.

        Het programma bestaat nog niet en ik doe altijd eerst een testtraject met minimaal 1 klant, maar je kunt het maar vast in de week leggen 😉 Niet relevant voor je artikel nu, maar wie weet voor later?

  2. Beste Esther, Met veel belangstelling lees ik jouw blogs. Over het onderwerp depressie in relatie tot de darm: de Duitse arts Klaus Dietrich Runow heeft ook het een en ander geschreven daarover. Zijn boeken Der Darm denkt mit en Wenn Gifte auf die Nerven gehen, kunnen je wellicht nog meer onderzoeken aan de hand doen.

    Met vriendelijke groeten, Susan Vroemen

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s